Nadejście letniego sezonu oznacza dwie rzeczy: będzie gorąco i burzowo. W jaki sposób chronić siebie i dom przed burzą? Do czego służy instalacja odgromowa i kiedy jest wymagana?

Burza – co to jest
Burza to zjawisko meteorologiczne, podczas którego dochodzi do intensywnych opadów deszczu (a czasem gradu) oraz wyładowań atmosferycznych. Towarzyszą im rozbłyski świetlne – błyskawice oraz niepokojące efekty dźwiękowe – grzmoty. Pioruny to przeskoki ujemnych ładunków elektrostatycznych, z dolnej partii chmur burzowych, w których powstały, na ziemię. Przeczytaj, jak powstają burze i skąd biorą się pioruny. Nie sposób określić, gdzie takie wyładowanie uderzy. Pioruny szukają zazwyczaj najkrótszej drogi do ziemi, często więc trafiają w najwyżej sięgające elementy – wieże, maszty, wysokie budynki, drzewa etc.

Czy pioruny uderzają w budynki
To jednak nie jest reguła. Trudności w przewidzeniu miejsca uderzenia pioruna to dobry powód, by rozważyć zabezpieczenie budynku mieszkalnego przed przykrymi skutkami uderzenia pioruna. Doniesienia o tym, że do takich sytuacji dochodzi niezwykle rzadko, dla własnego dobra lepiej włożyć między bajki.

Niektóre obszary, a co za tym idzie, znajdujące się tam domostwa, są bardziej narażone na niekorzystne oddziaływania burz. Ryzyko ocenić można, rozważając kilka czynników, m.in.: częstotliwość występowania burz w danym regionie, siłę wyładowań, rodzaj zabudowy okolicy (wysokość budynków, niskie skupie domów, budynki w otwartym terenie itp.) Przeciętnie burze z wyładowaniami najczęściej występują w południowo-zachodniej części kraju. Zmiany klimatu związane z efektem cieplarnianym powodują jednak, że w Polsce będzie występować więcej gwałtownych i nierzadko groźnych w skutkach zjawisk pogodowych.

Jak chronić dom przed burzą? Instalacja odgromowa wymagania
Dom przed rezultatami burzy zabezpieczy instalacja odgromowa, która minimalizuje ryzyko związane z uderzeniami piorunów. Zgodnie z polskim prawem budowlanym oraz Polską Normą dot. ochrony odgromowej budynków, nie każdy dom jednorodzinny obowiązkowo musi posiadać instalację odgromową.

Na jakich budynkach instalacja odgromowa jest wymagana
Ochronę w wymiarze podstawowym należy zapewnić budynkom, których wskaźnik zagrożenia piorunowego przekracza 10^-4 oraz budynkom wolnostojącym, o wysokości powyżej 15 m i powierzchni większej niż 500 m^2, a także obiektom użyteczności publicznej, halom produkcyjnym, budynkom o znaczeniu historycznym, kulturalnym czy materiałowym. Wymóg względem wysokości nie dotyczy obiektów wykonanych z materiałów łatwopalnych, np. drewna.

W przypadku budynku, którego nie dotyczą przepisy, założenie instalacji odgromowej jest więc decyzją inwestora.

Co daje instalacja odgromowa
Zadaniem instalacji odgromowej jest przejęcie wyładowania atmosferycznego i odprowadzenie ładunku bezpiecznie do ziemi. W praktyce oznacza to, że najwyższy element instalacji – zwody – „zwabiają” i przejmują energię z uderzającego pioruna (dzięki czemu nie uderza on w inne części domu). Prąd przechodzi przewodami aż do uziomu, gdzie jest rozpraszany, a różnica potencjału między ziemią a chmurami burzowymi wyrównuje się.

Co to jest instalacja odgromowa
W skład typowej instalacji odgromowej wchodzą:

– Zwody – wyróżniamy zwody pionowe, czyli ostro zakończony pręt oraz poziome – sieci metalowych przewodów.

– Przewody odprowadzające, które łączą się z przewodami uziemiającymi.

– Przewody uziemiające, które prowadzą przejęte ładunki do uziomu.

– Uziom – odprowadza ładunki elektryczne do metalowych części ukrytych w gruncie.

– Zaciski probiercze – połączenia śrubowe przewodów odprowadzających i uziemiających, które dzięki temu, że są rozłączane, umożliwiają pomiar oporu elektrycznego uziomu i sprawdzanie poprawności wykonania piorunochronu, a w szczególności ciągłości galwanicznej nadziemnej części instalacji.

Burza — fakty i mity
„Skoro sąsiad ma piorunochron, ja nie potrzebuję”
Działanie piorunochronów polega w pewnym sensie na przyciąganiu piorunów, nie znaczy to jednak, że jeśli jeden budynek w okolicy ją posiada, pozostałe w sąsiedztwie będą całkowicie chronione.

Auto to bezpieczny schron przed burzą. Czy piorun uderza w samochód
To zależy – uznaje się, że szczelnie zamknięty samochód, z wyłącznie metalową karoserią, utworzy coś na kształt klatki Faradaya. Piorun uderzający w auto „spłynie” po nadwoziu i zostanie odprowadzony do ziemi. Ważne jest jednak, by będąc w środku pojazdu, nie dotykać żadnej jego metalowej części ani szyb. Huk i rozbłysk świetlny towarzyszący wyładowaniu może jednak ogłuszyć i oślepić na dłuższy czas. Jeśli mamy taką możliwość, schrońmy się przed burzą w innym, bezpiecznym miejscu.

Burza a otwarte okno
Istnieją doniesienia o piorunach – zwykłych oraz kulistych, które wpadają do domów przez otwarte okna. Dotąd nie udało się zweryfikować czy naukowo zbadać tego tajemniczego zjawiska. Niemniej podczas burz warto pozamykać okna i drzwi, chociażby po to, by uchronić mieszkanie przed zalaniem. Pod żadnym pozorem nie obserwujmy burz z balkonu!

Burza a wyłączenie prądu
Podczas burzy najlepiej odłączyć wszystkie urządzenia elektryczne od źródeł zasilania. Nigdy nie wyłączajmy ich jedynie przyciskiem ani nie pozostawiajmy ich w trybie stand-by. Największym zagrożeniem nie jest, jakby się mogło wydawać, uderzenie pioruna w budynek, a wyładowania w jego pobliżu, które mogą oddziaływać na jego system elektryczny, wywołując tzw. przepięcie – nagły, krótkotrwały skok napięcia. Zasadniczo poprawnie przygotowanej sieci, wyposażonej w system ochrony przeciwprzepięciowej nic nie grozi. Ryzyko negatywnych powikłań wzrasta, jeśli stan domowej instalacji elektrycznej pozostawia wiele do życzenia.

Router a burza, smartfon a burza
Wbrew powszechnym przekonaniom ani ruter, ani telefony komórkowe nie przyciągają burz czy piorunów. Wprawdzie aktywne nadajniki radiowe (ruter, telefon komórkowy) jonizują powietrze, robią to jednak w znikomej mierze, nie na tyle, aby ściągnąć wyładowanie. Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez urządzenia mobilne jest bardzo małe, a zatem rozmawianie lub pisanie SMS-ów w czasie burzy nie stanowi zagrożenia. Co innego telefony stacjonarne podłączone do sieci — korzystanie z nich podczas gwałtownych zjawisk atmosferycznych może być bardzo niebezpieczne.

źródło: deccoria.pl